Bankacılık Hukuku

Bankacılık Mevzuatı denildiğinde bankalar ile ilgili yasal düzenlemeler, hukuk kuralları ve bu kurallara uyulmadığı takdirde karşılaşılacak yaptırımlar akla gelir. Buna bir bütün olarak “Banka Hukuku” da denilmektedir. Banka hukuku her hukuk dalı gibi (iş hukuku,ticaret hukuku gibi) bankayı merkez alarak bankayı ve bankanın hukuki işlerini düzenleyen bir hukuk dalı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bankalar ile ilgili yasal düzenlemeler “banka” adı verilen ticari ve mali kurumun işlemlerini düzenleyen kurallardan oluşmaktadır. Banka mevduat toplamak suretiyle kaynak yaratıp bu kaynağın ekonomide kullanılmasına aracılık eden bir mali kuruluştur. Nitekim Anayasa’nın 167. maddesinde devletin, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemlerini sağlayıcı ve geliştirici önlemler alacağı öngörülmektedir. Anayasa hükmü doğrultusunda, para ve kredi piyasalarının baş aktörü durumunda olan bankaların faaliyetlerinin düzenlenmesi gerekmektedir.

Ülkemizde bankalar ister kamu, ister özel sermayeli olsun kanun koyucu tarafından kamu hizmeti veren kurumlar olarak değerlendirilmektedir. Bu yüzden bankacılıkla ilgili kurallar çok kapsamlı ve çeşitlidir. Hem birer ticari işletme, hem de verdiği hizmetler ve ekonomik sistem içindeki yeri ve konumu nedeniyle kamu kurumu gibi ele alınan bankalar, bağlayıcı kuralları genel olarak banka hukuku veya bankacılık mevzuatı olarak incelenebilir. Bu çerçevede banka hukuku kurallarını iki ana gruba ayırmak mümkündür.

Birinci grubun içine, bankaların kuruluşu, örgütlenmesi, faaliyete geçmesi, faaliyet konuları, bankaların denetlenmesi ve faaliyetlerine son verilmesini düzenleyen kurallar girmektedir. Bu kurallar daha çok ilgili kanun ve buna ek yönetmelikler tarafından düzenlenmektedir. İkinci grup kurallar ise bankaların üçüncü kişilerle kurduğu münferit ilişkileri düzenleyen esaslardır. Bankaların üçüncü kişilerle ilişkileri ise daha çok genel kanunlar çerçevesinde ele alınmaktadır.